Osnovni podaci o zaključenim brakovima
U 2024. godini u Republici Srbiji zaključeno je 30 376 brakova, što predstavlja pad od 4,1% u odnosu na prethodnu godinu. Istovremeno, 25 005 zaključenih prvih brakova pokazuje pad od 3,4% u odnosu na 2023. godinu. Broj zaključenih brakova na 1 000 stanovnika iznosi 4,6. Prosečna starost pri zaključenju braka za mladoženje iznosi 34,5 godina, a za neveste 31,5 godina.
Najzastupljeniji su etnički homogeni brakovi, odnosno brakovi koje su zaključili supružnici iste nacionalnosti – 26 794 (88,2%). Isti stepen obrazovanja supružnika svojstven je najvećem broju zaključenih brakova – 20 881 (68,7%), a kada posmatramo ekonomsku aktivnost mladoženje i neveste, u 21 880 zaključenih brakova (72,0%) oba supružnika su ekonomski aktivna lica. Najveći broj brakova zaključen je između državljana Republike Srbije, i to 27 749 (91,4%).
Osnovni podaci o razvedenim brakovima
U Republici Srbiji u 2024. godini razvedeno je 10 611 brakova, odnosno za 4,3% više u odnosu na prethodnu godinu. Broj razvedenih brakova na 1 000 stanovnika iznosi 1,6. Prosečna starost muža pri razvodu braka iznosi 45,5 godina, a za žene 41,9 godina.
Najveći broj razvedenih brakova čine brakovi s decom – 5 544 (52,2%). U ukupnom broju razvedenih brakova s decom, najčešći su razvedeni brakovi s jednim detetom – 2 728 (49,2%). Nakon razvoda, izdržavana deca najčešće su dodeljena ženi, i to u 3 764 razvedena braka (67,9%). Prosečno trajanje razvedenog braka u 2024. godini iznosi 13,9 godina.
Tabela 1. Zaključeni i razvedeni brakovi po regionima, 2024.
| Zaključeni brakovi | Razvedeni brakovi | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| ukupno | na 1000 stanovnika | ukupno | na 1000 stanovnika | na 1000 zaključenih | |
| REPUBLIKA SRBIJA | 30376 | 4.6 | 10611 | 1.6 | 349.3 |
| SRBIJA – SEVER | 15776 | 4.6 | 5937 | 1.7 | 376.3 |
| Beogradski region | 7970 | 4.7 | 2353 | 1.4 | 295.2 |
| Region Vojvodine | 7806 | 4.5 | 3584 | 2.1 | 459.1 |
| SRBIJA – JUG | 14600 | 4.6 | 4674 | 1.5 | 320.1 |
| Region Šumadije i Zapadne Srbije | 8367 | 4.7 | 2760 | 1.5 | 329.9 |
| Region Južne i Istočne Srbije | 6233 | 4.5 | 1914 | 1.4 | 307.1 |
| Region Kosovo i Metohija | ... | ... | ... | ... | ... |
Pregled po regionima, 2024.
Stopa nupcijaliteta za nivo Srbija – sever iznosi 4,6‰ i jednaka je stopi za nivo Srbija – jug od 4,6‰. Kada se posmatraju regioni, najniža stopa zabeležena je u Regionu Vojvodine i Regionu Južne i Istočne Srbije – od 4,5‰, a najvišu stopu nupcijaliteta beleže Beogradski region i Region Šumadije i Zapadne Srbije i ona iznosi – 4,7‰.
Stopa divorcijaliteta za nivo Srbija – sever, od 1,7‰, viša je za 0,2‰ u odnosu na stopu za nivo Srbija – jug, koja iznosi 1,5‰. Kada posmatramo stope divorcijaliteta po regionima, najnižu stopu divorcijaliteta beleže Beogradski region i Region Južne i Istočne Srbije, od 1,4‰, a najvišu Region Vojvodine i ona iznosi 2,1‰.
Tabela 2. Osnovni pokazatelji o zaključenim i razvedenim brakovima, 2020–2024.
| 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | |
|---|---|---|---|---|---|
| Broj zaključenih brakova - ukupno | 23599 | 32757 | 32821 | 31670 | 30376 |
| Broj zaključenih brakova na 1000 stanovnika | 3.4 | 4.8 | 4.9 | 4.8 | 4.6 |
| Prosečna starost mladoženje pri zaključenju braka | 34.8 | 34.3 | 34.1 | 34.5 | 34.5 |
| Prosečna starost neveste pri zaključenju braka | 31.5 | 31.1 | 31.1 | 31.4 | 31.5 |
| Broj zaključenih prvih brakova | 18209 | 26309 | 26911 | 25887 | 25005 |
| Prosečna starost mladoženje pri zaključenju prvog braka | 31.5 | 31.5 | 31.5 | 31.8 | 31.9 |
| Prosečna starost neveste pri zaključenju prvog braka | 28.6 | 28.7 | 28.8 | 29.0 | 29.2 |
| Broj razvedenih brakova - ukupno | 8687 | 9790 | 9813 | 10175 | 10611 |
| Broj razvedenih brakova na 1000 stanovnika | 1.3 | 1.4 | 1.5 | 1.5 | 1.6 |
| Broj razvedenih brakova na 1000 zaključenih | 368.1 | 298.9 | 299.0 | 321.3 | 349.3 |
| Prosečna starost muža pri razvodu braka | 44.5 | 44.7 | 45.1 | 45.2 | 45.5 |
| Prosečna starost žene pri razvodu braka | 41.0 | 41.2 | 41.5 | 41.7 | 41.9 |
Osnovni pokazatelji o brakovima u periodu 2020–2024.
U periodu 2020–2024. godine broj zaključenih brakova u Republici Srbiji u proseku iznosi 30 245, a prosečna vrednost stope nupcijaliteta iznosi 4,5 na 1 000 stanovnika. Prosečan broj razvedenih brakova u posmatranom petogodišnjem periodu iznosi 9 815, dok prosečna vrednost stope divorcijaliteta iznosi 1,5 na 1 000 stanovnika.
Muškarci i žene sve kasnije ulaze u brak, ali se kasnije i razvode. Razlika u godinama između supružnika u proseku iznosi nešto više od tri godine – muškarci su najčešće stariji od žena kada su posredi zaključeni i razvedeni brakovi.
Metodološka objašnjenja
Brak je uređena zajednica života žene i muškarca (Porodični zakon „Službeni glasnik RS“, br. 18/2005, 72/2011 i dr. zakon, 6/2015).
Zaključeni brak predstavlja brak zaključen prema važećim zakonskim propisima a koji je upisan u matičnu knjigu venčanih.
Stopa nupcijaliteta predstavlja broj zaključenih brakova na 1 000 stanovnika u posmatranoj godini.
Razvedeni brak predstavlja svaki zakonski razvedeni i poništeni brak od strane nadležnog suda. Načini prestanka braka regulisani su Porodičnim zakonom.
Stopa divorcijaliteta predstavlja broj razvedenih brakova na 1 000 stanovnika u posmatranoj godini.
Od 2018. godine uveden je novi način prikupljanja podataka o razvedenim brakovima – preuzimanjem izveštaja u elektronskom formatu iz Pravosudno-informacionog sistema, koji je u nadležnosti Ministarstva pravde.
Republički zavod za statistiku od 1998. godine ne raspolaže pojedinim podacima za AP Kosovo i Metohija, tako da oni nisu sadržani u obuhvatu podataka za Republiku Srbiju (ukupno).